Bouw altijd op God

Thema:

Bouw altijd op God

Tekst: Prediker 7: 13-14
Tekstgedeelte(n): Prediker 7: 1-4
Prediker 13-18
Door: Ds. J. van der Wal (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Hardenberg-Baalderveld)
Gehouden te:

Hardenberg-Oost (voor opsplitsing in Baalder en Baalderveld) op 1 november 1998
Harlingen op 27 juni 1999
Ommen op 16 juli 2000
Zwolle-Centrum (PK) op 20 augustus 2000
Hardenberg-Centrum op 8 oktober 2000

Opmerking RJCV: Preek ook te gebruiken als nieuwjaarspreek
Benodigd: Gedicht 'Voetstappen in het zand' - Margaret Fishback Powers, 1964.

Aanwijzingen voor de Liturgie

Votum en zegengroet
Ps. 121: 1, 4
(Morgendienst: Wet)
Gez. 1: 1-2, 13
Gebed
Lezen: Prediker 7: 1-4; Prediker 13-18
Ps. 13,1-4
Tekst: Prediker 7: 13-14
Preek
Lied 427: 5-8
(Middagdienst: Geloofsbelijdenis)
Gebed
Collecte
Gezang 39: 1-2, 5-6
Zegen

Gemeente van Jezus Christus,

Wat kan bouwen op God verschrikkelijk moeilijk zijn. Wat kan omgaan met Hem een gevecht van jewelste zijn. Je leven loopt deuken op. Je leven raakt beschadigd door ingrijpende ervaringen. Of je ziet, dat je medemens in de problemen is geraakt. Hoe ga je om met die emotionele schade?
Hoe geef je dat een plek in je relatie met de Heer van je leven?
Bouwen op God kan best wel eens teveelgevraagd zijn. Zo voel je dat. Zo maak je dat mee in het leven van jezelf of in het leven van mensen naast jou.

En toch geeft God zelf je de beste route aan. Hij geeft via Prediker een wegwijzer hoe je in je leven met de Heer kunt omgaan. Een gids voor mooie en moeilijke ervaringen. En juist aan die ingrijpende negatieve ervaringen geeft Prediker breed aandacht.

Ik heb zijn leidraad zo samengevat:

Bouw altijd op God

Prediker is een gelovige die scherp inzicht heeft in de alledaagse werkelijkheid. Hij heeft oog voor de keiharde realiteit. Hij weet wat voor gebroken situaties er in je leven kunnen zijn. Hij staat met z'n beide benen in de praktijk van elke dag. En die levenservaringen verwerkt hij in zijn preek. Prediker wil immers niks anders zeggen dan 'preker'. Hier wordt het levende spreken van God doorgegeven.

Zelf vind ik zijn spreken altijd zo raak, zo treffend. Prediker opent je ogen en je hart voor je omgaan met de Heer van je leven. Hij wil je wegwijzer zijn naar zekerheid in je leven. Het draait hem om vragen als: waar vind je je houvast? En: hoe vind je die stevigheid?

Deze preker stimuleert je om bewust te leven. Om bewust je omgaan met God in te kleuren. Dat doet hij ook in dat levende spreken wat we samen op ons willen laten inwerken. Wat we met hulp van de heilige Geest willen 'opzuigen'. Opzuigen met het oog op stevigheid in je leven als christen.

Eerst een wegwijzer, wanneer je 'wind mee' hebt in je leven.
Geniet dus op de goede dagen van het goede, zoals de Nieuwe Bijbelvertaling verwoordt. Hier zie je al, dat het beeld wat mensen soms van Prediker hebben niet klopt. Het idee, dat hij een pessimist is, een doemdenker. Dus niet! Hij geeft juist met de regelmaat van de klok aan, dat je je leven mag 'uitpakken'.
Dat je plezier mag en kunt hebben. Een voorbeeld daarvan is zijn advies aan jongeren (Prediker 11: 9-12: 1). Geniet dus, beste vriend (of vriendin) van je jonge jaren, haal je hart op aan de dagen van je jeugd. Volg de wegen die je hart wil gaan, gun je ogen wat ze wensen. Zo dit lijkt wel een reclame voor Veronica: jong en wild. 'That's it!' Inderdaad, Preker is hier heel ruimhartig: pak je leven uit, jongens en meisjes. Belast je hart niet met verdriet en houd je lichaam krachtig, want je jeugd en jonge jaren zijn snel voorbij. Als het kan, heb je je niet te veel zorgen te maken. Actief bezig zijn met sport is prima. Steek daar je energie maar in. Dus je kunt als jeugd je gang gaan en dus oppervlakkig en gemakkelijk leven? Nee. Je hebt wel een christenjongen of een christenmeisje te zijn. Maar onthoud bij alles wat je doet, dat God je aan zijn oordeel onderwerpt. Dat is geen opmerking om je leven te verpesten. Nee, dat is een stimulans om bewust te leven als christenjongere. Om te genieten van de goede dagen. Om blij te zijn met het positieve in je leven. Dat genieten is niet jouw prestatie, dat is een cadeau van God (Prediker 2: 25, 3: 13). De Heer van je leven geeft je die levensruimte. Hij zorgt ervoor, dat er pluspunten in je leven zijn. In het leven van jongeren en van volwassenen. Zo kun je genieten van elkaar in het gezin: van elkaar als man en vrouw, van elkaar als ouders en jeugd. Zo kun je blij zijn met je gezondheid en je levensenergie. Zo kun je plezier hebben in je werk thuis, op school of voor de baas. Zo kun je genieten van je vrije tijd, van je huis, je auto, je fiets en ga maar door. Genieten als christen. Bewust blij zijn. Bewust je leven uitpakken. Samen met de Heer van je leven, die je dit te beleven geeft. Dat telt natuurlijk helemaal voor bijvoorbeeld een ingrijpend moment als geboorte van nieuw leven. Daar mag je van genieten. Dat scherpt je op in zicht op wie God voor je is: Hij heeft een baby laten groeien in de baarmoeder. Een baby, zo klein en zo fijn. Wat een verrassing van jewelste.

Kijk zo naar het wonder van je leven: dat je met God kunt omgaan. Dat God, de Vader van Jezus Christus ook de God en Vader van jullie, van u en van mij is. Op onze 'in gesprekstoon' reageert Hij met een bevrijdingsactie. Hij weet je te bereiken via Jezus Christus. Zo kan Hij via een kostbare ingreep -de dood van deze Zoon van Hem- de 'in gesprekstoon' veranderen in een directe relatie. Houd dat vast, wanneer jullie, jongelui genieten van je jong-zijn. Wanneer jullie je leven 'uitpakken'. Draag dat mee in je hart, ook als volwassenen. Omgaan met God is een wonder.
Dat die God, die Vader van Jezus Christus, ook jouw Vader is.
Dat Hij dat opnieuw wil zijn.
Geniet zo van het mooie op dagen met wind mee. Bouw altijd op God. Kijk uit om oppervlakkig te worden. Pas op om je leven vanzelfsprekend te vinden. Vind 'wind mee' niet de gewoonste zaak van de wereld. Besef, dat je het mooie van de God van je leven cadeau krijgt…

Wanneer je zo bewust leeft, wanneer je christen bent met een hart dat vol is van wie Christus voor je is, dan kun je ook omgaan met 'wind tegen'.
Prediker heeft oog voor die werkelijkheid. Bekijk het werk van God: wie maakt recht wat Hij gebogen heeft? Voor je gevoel kan de Heer je leven ombuigen. Er gebeurt iets, wat jij niet verwacht had. Je leven wordt op de kop gezet. Je bestaan wordt omgekeerd. Jouw plan met je leven wordt ingrijpend gewijzigd. Juist daarom kunnen mensen nu zo moeilijk met deze God omgaan. Met Iemand die je leven omkeert, kun je toch niet samenleven? Wat moet je met zo'n Vader? Je kunt toch niet op Hem bouwen? Doordat medemensen God buiten hun leven plaatsen kunnen wij ook moeite krijgen om met Hem om te gaan. Je leven loopt immers zoveel verwondingen en blauwe plekken op. Je wordt zomaar beschadigd in je emoties.

Omgebogen leven: vul je eigen moeilijke belevenissen maar in. Zorg rond de gezondheid van je lichaam. Doordat je met een handicap hebt te leven. Stress door een veeleisende baan of een gezin met veel aandachtstrekkers. Psychische zorgen doordat je leven beschadigd is door een medemens. Of doordat er een lege plek in je bestaan is door de dood. Verdriet, omdat je iemand daardoor moet missen. De dood is altijd een tegenstander van formaat.

God buigt je leven om: zo voelen zijn daden in je leven aan.
Kun je ze terugbuigen, recht maken? Kun je terug naar de situatie in je leven van de tijd voor deze ingrijpende ervaring?
Nooit! Want je hebt dit meegemaakt. Je moet dit een plek in je leven geven. Daar kom je niet onderuit. Daar ontsnap je niet aan.
Dat zal met de ene gebogen lijn gemakkelijker zijn dan met de andere. Dat begrijp ik prima. Terug naar af kun je nooit.

God buigt je leven om. Is dat dan op zijn rekening te schrijven?
Is dat zijn schuld? Heb je kwaad te worden op de Heer van je leven?
Nu heb je voorzichtig te zijn. Juist omdat je dit niet logisch te pakken kunt krijgen. Voor mensen die graag redeneren en conclusies trekken is dat een probleem.
Ik heb de bijbelse lijn proberen te ontdekken. En dan zie je, dat je het kwaad, het lijden en de pijn in je leven op je eigen naam hebt te schrijven. Daar ben je als mensensamen verantwoordelijk voor. De Heer heeft je leefruimte gegeven. Dat was zo voor de allereerste mensen, Adam en Eva. Zij waren geen robots, maar twee personen met ruimte om eigen keuzes te maken. Zelfs verkeerde beslissingen. Zo is het kwaad in de wereld gearriveerd. Zo zijn pijn en lijden werkelijkheid geworden. De mens mist zijn doel. Dat is de zonde-keus, de zonde-daad, waar we samen door God op worden aangesproken.
God haat dat. Hij is ontzettend kwaad over wat wij nu aan negatiefs presteren. Daardoor heb je recht op de dood voor altijd. Daarom heb je oog te hebben voor je eigen verantwoordelijkheid. Hoe de relatie tussen de totale zeggenschap van God en je eigen keuzeruimte is zal een geheim blijven. Ze staan naast elkaar. Het maakt wel helder, dat je je leven positief hebt in te kleuren met hulp van de heilige Geest. Dat het jouw schuld is, wanneer je een medemens beschadigt. Je kunt nooit met een vinger naar God wijzen om je eigen missers goed te praten. De Heer zet nooit iemand tot zonde aan. Daar ben je zelf op aan te spreken.

Je kunt dus nooit zeggen, dat God een evenwicht van goed en kwaad in zich heeft. Hij haat juist alles waarin mensen hun doel missen. Hij wil geen kwaad en dood in deze wereld.
Toch heb je meer te zeggen. Heb je God je Vader dan te ontkoppelen van alles wat pijn en lijden is? Staat Hij daar buiten? Kan Hij daar niks aan doen?
Nee, God je Vader doet geen seconde afstand van zijn verantwoordelijkheid voor jouw leven en voor dat van je medemensen. Hij is nooit de oorzaak van het kwaad, van het lijden; tegelijk onttrekt zich dat niet aan zijn zeggenschap. Hij past het in in zijn plan van bevrijding.

Hoezo? In welke vorm dan? God je Vader buigt moeilijke ervaringen zo om, dat Hij dat kan hanteren in zijn plan met je leven.
Dat is bijbelse taal, zonder dat je dat als mens altijd kunt doorzien. Vandaar dat gevoel, dat God je leven omgebogen heeft; de ervaring, dat je bestaan op z'n kop gezet is. In Romeinen 8: 28 staat, dat God alles voor je bestwil doet. Dat zeg je niet zomaar even na. Dat voel je niet een-twee-drie aan. Dat kun je niet direct meemaken, wanneer je leven beschadigd is door een ingrijpende ervaring.
Prediker is wat dat betreft ook heel realistisch: er zijn kwade dagen. Tijden waar je helemaal niet blij mee bent. Momenten waarop je leven vastgelopen is. Je leven wordt overhoop gehaald.
Dat zijn weerhaken voor je christen-zijn, juist omdat je met God je Vader omgaat. Die verwondingen kunnen die omgang met de Heer van je leven zo onder druk zetten. Het is moeilijk om met een omgebogen leven om te gaan.
Om de gevolgen daarvan onder ogen te zien. Om dat een plek in je leven te geven. Je wilt graag overal de reden van weten. Je wilt graag zien waar je leven op uitloopt door dit zware weer. En juist met wind tegen sta je zomaar met lege handen.
Toch geeft Prediker een route aan: zie op de slechte dagen in dat God naast de goede ook de slechte dagen heeft gemaakt.
Anders gezegd: bouw altijd op God. Hij creëerde ook deze tijd. Hij geeft je ook deze dagen. Juist dan heb je God je Vader het hardst nodig. Daarom is het beter om met onbeantwoorde vragen te leven, dan God je Vader en zijn leiding juist dan kwijt te raken. Hou vast, dat Hij in je leven actief is. Ook in een omgebogen leven.
Bouw altijd op God. Hij heeft zijn levensverhaal met jou. Hij heeft een relatie met je, waarin zoveel verschillende momenten en situaties aan elkaar gekoppeld zijn. Waarin jij ook jouw verantwoordelijkheid hebt om met hulp van de Geest op Hem te blijven bouwen.

Bouw altijd op God. Daar gaat het Prediker ook om in 7: 1-4: 'Je binnenkant is belangrijker dan je buitenkant.' Je kunt knap zijn, maar als je een vervelend iemand bent ben je voor je medemensen een blok aan het been. Dan kun je beter wat minder uitstraling hebben en een plezierig persoon voor je omgeving zijn.
Even een 'binnenkomer' van Prediker.

De tweede vergelijking is voor zijn thema belangrijker. 'De dag van je dood is beter dan de dag van je geboorte.' Nota bene zeg...
Niet dat de dood op zichzelf beter is dan het krijgen van leven. Waarom dan wel zo'n uitspraak van deze preker?
Omdat je door de dood nog sterker aan het denken gezet wordt dan door een geboorte. Je wordt door het einde van het leven geconfronteerd met het kwetsbaar-zijn van leven. Je ervaart hoe gebroken het bestaan is. Door verdriet ga je nadenken over je omgaan met God en je omgaan met je leven.

Vandaar dat je beter naar een begrafenis kunt gaan dan naar een feest. Onze voorkeur is juist omgekeerd. Je bent meer in voor plezier dan voor verdriet, nietwaar? Waarom deze stelling van Prediker?
Besef dat je leven eindigt met een begrafenis, tenzij Christus arriveert. Vrijwel elke dag lees je rouwadvertenties in de kranten.
Wanneer je dat negeert ben je verkeerd actief. Natuurlijk zegt de ene ervaring je meer dan de andere, onder andere door relaties of door leeftijd. Toch geeft de werkelijkheid van de dood aan, dat je bewust hebt te leven. Bewust hebt om te gaan met je levenseinde. Als jongeren, want je weet niet welke leeftijd je zult halen.
Als volwassenen, die zich meer en meer bewust worden, dat het leven hier een eindstreep heeft.

Bij verdriet spreekt je hart. Natuurlijk heb je dan ook wel te lachen in je leven. Wel is verdriet beter dan lachen, omdat je door het moeilijke wat je meemaakt in je hart sterker kunt worden. Je kunt groeien in je koppeling aan God. Door verdriet word je bij de kern bepaalt: bouw altijd op God.

Die lijn kom je ook tegen in Prediker 7: 15-18. Een gelovige raakt zijn leven jong kwijt, terwijl een niet-christen oud wordt. Of christenen beleven tegenslagen, terwijl het niet-gelovigen prima gaat. Hoe ga je met zulke ervaringen om? Hoe reageer je daarop?
Prediker geeft twee valkuilen aan. Valkuilen waar je voor moet uitkijken.
De eerste is, dat je overdreven correct wilt zijn. Wat is daar mis mee, dan? Dit: jij denkt dan met jouw ideeën de route van God uit te kunnen zetten. Jij hebt dan kritiek op hoe Hij het nu doet. Je hebt de indruk, dat wanneer jij de touwtjes in deze wereld in handen had het beter geweest zou zijn. De Heer kan beter aan jou zijn reddingsplan in handen geven. Dan wordt dat veel meer werkelijkheid dan nu praktijk is.
Wil jij alles recht hebben, dan loop jij hier en nu kompleet vast. Je raakt de kluts kwijt, want niet alle onrecht wordt in deze wereld rechtgezet. Het is geen regel, dat een christen altijd 'wind mee' heeft en een niet-gelovige altijd 'wind tegen'. Welnee.

De andere valkuil is, dat je gaat leven zonder God. Je hebt niks aan Hem, dus ga je je eigen gang. Dan zul je vast wel een aardige leeftijd bereiken. En je hebt dan geen moeite met die een of andere God. Prediker geeft aan, dat het geen regel is, dat een niet-christen oud wordt. Hij kan ook jong zijn leven kwijtraken.

Wat is het alternatief? Kort en krachtig: leef met God. Bouw altijd op Hem. Je hebt respect voor de zeggenschap van de Heer in een kapotte wereld. Jij neemt je plekje in onder Hem. Jij deelt je plekje met miljarden mensen. Denk jij het dan beter te weten dan die ene God, die het over iedereen te zeggen wil hebben? Verbeeld jij je, dat je Hem kunt bijschaven?

Hoe ga je dan met pijn, lijden en verdriet om?
Actief. Stel je 'waarom'-vragen aan God, je Vader. Scherpe vragen door indringende levenservaringen, zorgen, gooi ze naar Hem toe in je gebed. Worstelend met de leiding van de Heer in je leven, kun je toch die moeite aan Hem kwijt. Kijk naar Psalm 13 en Psalm 55.
Zo deed Jezus dat ook. Hij heeft kort voor zijn dood zijn psychische nood in Getsemane aan zijn Vader doorgegeven. Heel indringend.

Stel je daarnaast open op om van die moeite te leren. Om misschien ergens te snoeien in je leven: oppervlakkigheid opzij voor meer christelijke diepgang. Je eigen ik aan de kant voor God je Vader en voor medemensen. Slapheid in geloof weg voor conditie in je leven met je vader. Om te ontdekken, hoe Hij je dichtbij Hem wil houden. Dat is een proces, wat je in je verdiepte relatie met God moet doormaken.
Zo kun je ook in een omgebogen leven uiteindelijk komen tot een uit handen geven aan je Vader. Bouw altijd op God.
Voor de een zal dat sneller werkelijkheid zijn dan voor de ander. Dat is mee afhankelijk van hoe je leven op de kop gezet is.
Het moeilijke is ook, dat geen mens in de toekomst kan zien.
Prediker geeft daarmee aan, dat u, jij en ik geen idee hebben hoe je leven er over pak en beet drie uur er uit ziet. Je kunt wel een programma hebben. Je kunt wel plannen maken, maar wat kan er wel niet tussendoor komen. Ja, en voor de langere termijn van een halfjaar is het helemaal koffiedik kijken. Hou vast, dat je nu leeft.
Vandaag [datum]. Tijd die door Christus bevrijd is om voor Hem te besteden. Dat is kenmerkend voor je leven.
Je weet wel van de toekomst, die Christus voor je verwerkelijkt.
God je Vader werkt door je levensverhaal van vreugde en verdriet, van wind mee en wind tegen heen naar die vernieuwde wereld.
Bouw altijd op God. Hoe je ook worstelt in dit leven, God wordt je om Jezus Christus nooit zat. Maak Hem daarom groot, zelfs door je tranen van verdriet en pijn heen. Leef voor Hem, zelfs al maak je een massa teleurstellingen mee. Blij-zijn met je Bevrijder, ook als je mee moet maken, dat je lichaam afgebroken wordt. Beloften van leven voor altijd voor de gelovigen en de generaties na hen.
Bouw altijd op God, ook al is dat een gevecht van jewelste.
Vraag Hem om energie van zijn heilige Geest om vol te houden.
Om te kunnen leven met Hem.
Wanneer je leven omgekeerd is, dan is er emotioneel veel een plek te geven. Een plaats in je leven. Dat kan ontzettend zwaar zijn. Geef ruimte aan je gevoelens. Help elkaar om het leven te 'herordenen'. Om altijd te bouwen op God.

Gemeente van Jezus Christus, wat kan bouwen op God verschrikkelijk moeilijk zijn. Wat kan omgaan met Hem een gevecht van jewelste zijn. Ja, het lijkt wel es teveelgevraagd. Toch geeft Prediker deze wegwijzer: bouw altijd op God.
Beter een serie onbeantwoorde vragen dan leven zonder Hem. Geef je uit handen aan je Vader, die jou nooit zat is. Kijk naar Jezus Christus, die voor jou doodgegaan is. Die voor jou opnieuw leeft. Dan kan het zijn, dat jij die betrokkenheid van God niet altijd voelt. Je leven is omgebogen door ingrijpende gebeurtenissen. Het zijn kwade dagen, beroerde tijden. Maar juist dan kun je niet zonder Hem. God je Vader geeft je elke dag. En weet dan dit: dag aan dag draagt Hij je. Die God is je heil, je genezing, je redding.

Daarom: loof de Heer (Psalm 68: 20). Bouw altijd op God.

[ Dat houvast wordt ook verwoord in een gedicht:

[ RJCV: De preeklezer kan hier het bekende gedicht 'Voetstappen in het zand' lezen:

"Als in een droom

(...)

was Ik het die jou droeg..."

]

]

Amen.

Terug naar

Terug naar Preken die Spreken
border

http://prekendiespreken.nl/
Heeft U vragen of opmerkingen, mail naar