Nehemia (Deel 2: Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden)

Thema: Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden
Tekst: Nehemia 2: 20b
Tekstgedeelte(n): Nehemia 2
Door: Ds. J. Haveman (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Hattem-Noord)
Gehouden te: Roodeschool op 16 juli 2000 / e.a.p.
Opmerking RJCV:

De prekenserie Nehemia bestaat uit:
1: Neh01 - Nehemia leert je dat bidden fundamenteel is
2: Neh02v20 - Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden
3: Neh04 - Laat je niet ontmoedigen door tegenstand maar wapen je er tegen!
4: Neh05 - Echte gemeenschap is eerlijk delen (Voorbereiding viering Heilig Avondmaal)
5: Neh08v11b - Wees blij om wat God geeft (Nabetrachting)

Delen 1-3 zijn elk ook zelfstandig te lezen.

Extra: Inleiding op de prekenserie: Nehemia.

Aanwijzingen voor de Liturgie

Votum en zegengroet
Ps. 92: 1-2
(Morgendienst: wet)
Ps. 32: 1
Gebed
Lezen: Nehemia 2
Ps. 20: 2-3
Tekst: Nehemia 2: 20b
Preek
Ps. 68: 11
(Middagdienst: Geloofsbelijdenis)
Gebed (Dankgebed)
Collecte
Ps. 87: 1-2, 5
Zegen

Geliefde gemeente van de Here Jezus Christus,

Mag je als christen plannen maken? Plannen voor de vakantie bijvoorbeeld? We gaan daarheen en volgen die en die weg en gaan dat en dat uitstapje doen? Mag je plannen maken - welke opleiding je gaat doen, of je naar ander werk zult gaan uitkijken, of je je huis zult gaan verbouwen? Mag dat? Kan dat? Ja, dat mag en kan, als je maar niet het idee hebt dat jezelf alles kunt bepalen, dat het allemaal zo gaat zoals jij denkt en plant en uitstippelt. Als je ook in je plannen maken maar afhankelijk wilt zijn. Zoals Jakobus zegt: "Vandaag of morgen gaan wij op reis naar die en die stad, wij zullen er een jaar doorbrengen, zaken doen en winst maken, gij die niet eens weet, hoe morgen uw leven zal zijn! (…) In plaats van te zeggen: indien de Here wil zullen wij leven en dit of dat doen." Dat liet Nehemia ook zien [, daar hebben we de vorige keer bij stil gestaan ]: dat hij al zijn plannen maken en activiteit begon met gebed. Dat is de goede grondhouding: het Deo Volente, zo de Here wil, omgeven door gebed.
Plannen maken. Mag en kun je als kerk ook plannen maken? Je ziet dat tegenwoordig steeds meer, dat ook kerkenraden en kerkelijke commissies gaan werken met beleidsplannen. Dat ze op papier zetten wat ze willen en waarom en hoe ze dat willen bereiken. Dat ze nadenken over hoe je het beste vorm en structuur kunt geven aan het kerkenwerk. Er zijn mensen die daar niks van moeten hebben, al die papieren rompslomp. 'De kerk is geen bedrijf' zeggen ze dan en ze bedoelen vaak ook, dat het er in de kerk op een geestelijke manier moet toegaan. Niet plannen, maar bidden! De Geest moet het doen! Klopt dat, zo'n houding? Kun je een tegenstelling maken, tussen menselijke activiteit en het werk van God? Daarover laat Nehemia het een en ander zien. En we willen dat nu gaan onderzoeken.

We doen dat onder het thema:

Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden

  1. …in het organiseren
  2. …in het inspecteren
  3. …in het motiveren


Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden…

1. …in het organiseren

"Ha, jongens en meisjes, kennen jullie me nog - Nathan ben Nehemia, zoon van Nehemia? Ik heb jullie laatst verteld over het dagboek van m'n vader, weet je nog wel? M'n vader werkt op het paleis van de koning. En hij schrijft in z'n dagboek op wat er allemaal gebeurd is. M'n vader heeft laatst toch iets bijzonders meegemaakt, moet je horen: Op een dag werd er een heel groot feest gehouden in het paleis. De zalen waren prachtig versierd met heel mooie tapijten aan de muur en schitterende beelden. Er waren gouden en zilveren rustbedden waarop de belangrijke mensen van het land konden zitten om te eten. Er was heel veel eten, borden en schalen vol. En in gouden bekers werd de wijn geschonken. Mijn vader moest die wijn inschenken. Maar toen hij bij de koning en de koningin kwam, schrok hij vreselijk. Want de koning begon tegen hem te praten. De koning vroeg aan mijn vader waarom hij er zo verdrietig uitzag. Toen werd mijn vader heel erg bang, want in het paleis, bij de koning moet je altijd een vrolijk gezicht trekken. Ook al ben je helemaal niet blij, je moet toch lachen. En als je dat niet doet, nou dan kreeg je wel eens straf. Daarom schrok mijn vader ook zo. En zei gauw, dat de koning heel lang mocht leven. En ook dat hij echt verdrietig was, omdat de stad waar zijn voorouders begraven waren, in puin lag. En toen gebeurde er een wonder. De koning werd helemaal niet boos! Hij vroeg juist wat m'n vader wilde. En toen ging mijn vader stilletjes, terwijl hij aan het werk was, tot de Here bidden. Doen jullie dat ook wel eens, zo'n schietgebedje bidden? Ik wel hoor! Als er plotseling iets ergs gebeurd of als ik iets belangrijks moet doen. Dan zeg ik gauw: 'Here help mij alstublieft.' Dat deed m'n vader ook. En toen vroeg hij aan de koning of hij naar het land Juda toe mocht, dat is het land waar ons volk vroeger vandaan kwam. Naar Juda, om de stad waarin zijn voorouders zijn begraven weer op te bouwen. En weet je, toen gebeurde er weer een wonder: de koning vroeg hoelang de reis zou duren en wanneer m'n vader weer terug zou komen. En toen gaf de koning zomaar toestemming om naar Juda te gaan. Geweldig, hè!?"

Daar had Nehemia nou zo lang op gewacht, broeders en zusters. Daar had hij zo volhardend voor gebeden. Om een concrete verhoring van zijn gebed, voor een bevestiging van zijn plannen. En zomaar, op een onverwacht moment, tijdens het alledaagse werk, deed zich zo'n gelegenheid voor. Nehemia had gevraagd om bevestiging van zijn roeping. En nu kreeg hij daarvoor een vingerwijzing. Gebedsverhoring! Nehemia was begonnen met bidden. Dat was de dragende grond voor zijn werk: bidden.
Het is heel goed en heel belangrijk en heel mooi als je gebed de dragende grond is onder heel je bezig zijn. Dat je de nieuwe dag 's morgens met gebed begint, omdat je je afhankelijk weet van God. Het is toch niet teveel gevraagd daar bewust tijd voor vrij te maken? Net zoals het ook heel belangrijk is, dat je de Here betrekt bij al je plannen maken.
Maar dan zijn er mensen, en vaak zijn dat heel gelovige broeders en zusters, die het daar bij laten. Die bidden voor de nieuwe dag, die bidden om hulp van de Here wanneer er zorgen en moeiten zijn, die bidden of de Here gelegenheid wil geven om van Hem te getuigen, om met ongelovige mensen in gesprek te komen en zo het evangelie te kunnen vertellen, die bidden voor een gelovige en actieve kerkelijke gemeente waarin het geen duffe of lauwe of ingezakte boel is. En daar laten ze het dan bij. Is dat dan verkeerd om voor zulke dingen te bidden? Beslist niet. Maar Nehemia laat zien dat het daar niet moet stoppen.
Nehemia bad ook. Maar daar liet hij het niet bij. Hij ging vervolgens niet met z'n handen over elkaar zitten afwachten. Nee, Nehemia ging zich terdege voorbereiden. Hij ging plannen maken. Organiseren. Hij had er van tevoren over nagedacht wat hij wilde zeggen, wanneer hij het wilde zeggen en hoe hij het wilde zeggen. Zodat hij niet met z'n mond vol tanden zou staan als er zich een gelegenheid voordeed. Kijk maar: als de koning aan hem vraagt wat er is, schrikt hij. Natuurlijk: hij had al vier maanden gewacht, was druk met z'n werk bezig, en nu deed zich plotseling een gouden gelegenheid voor. Maar: nu kwam het er ook op aan. Want een Perzisch koning is een despoot, die doet wat hij wil (denk maar aan Ester, als ze naar de koning gaat met haar verzoek: 'kom ik om, dan kom ik om'). Heel nauwkeurig kiest Nehemia zijn woorden. En wat dan opvalt, is: hij noemt de naam van de stad niet. Hij noemt expres Jeruzalem niet, omdat hij wel weet dat de koning dan herinnerd wordt aan zijn besluit om de herbouw van Jeruzalem niet toe te staan. Nehemia past hier dus tactiek toe, terwijl hij geen woord verkeerd zegt of liegt. En wonder boven wonder gaat de koning op zijn zaak in. En dan bidt Nehemia een kort gebed om kracht. Kenmerkend voor zijn houding. En heel voorzichtig legt hij dan zijn plan aan de koning voor.
Nehemia had er niet alleen over nagedacht hoe en wat hij zou zeggen, hij wist ook drommels goed wat hij wilde. Zijn plan lag klaar. En als de koning er naar vraagt, kan hij het gelijk voorleggen. Nehemia weet precies hoelang hij nodig heeft en hoelang hij dus weg zal blijven. En in vrijmoedigheid vraagt hij vervolgens ook nog enkele voorrechten: een vrije doortocht door middel van een visa en een brief voor de houtvester om hout af te staan voor de herbouw.
Dat is Nehemia: een kei van een organisator. Hij heeft z'n plannen al gemaakt (en hij heeft er werk van gemaakt! Hij weet zelfs de naam van de houtvester van Juda te noemen!) en hij kan z'n beleidsplan zo aan de koning overhandigen.
Was Nehemia overmoedig? Ongeestelijk bezig? Nee: we hebben gezien dat hij met gebed begon. Maar vervolgens begreep hij dat vertrouwen op God niet betekent dat je je eigen verantwoordelijkheid niet onder ogen hoeft te zien. God werkt door mensenhanden! En dat belijdt Nehemia ook (vers 8) "En de koning gaf de papieren aan mij omdat de goede hand van God over mij was." Zo mag je biddend en werkend en plannen makend bezig zijn in en voor Gods Koninkrijk!

Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden…

2. … in het inspecteren

"Laat me nog even vertellen hoe het verder is gegaan. Toen mijn vader bij de koning was geweest en toestemming en papieren had gekregen om op reis te gaan, gingen wij gauw al onze spullen inpakken en op reis naar Jeruzalem. Het was een lange reis, het duurde wel twee maanden voor we er waren. De stad zag er echt heel verschrikkelijk uit, de muren lagen in brokstukken op de grond en de poorten waren afgebrand. Er was niet veel meer over van de mooie stad. Alleen de tempel stond nog overeind, maar dat was een raar gezicht, zo'n groot gebouw tussen de puinhopen. Er woonden ook niet veel mensen meer in Jeruzalem, een dorre doodse boel, een griezelige spookstad. Wij gingen eerst logeren bij mijn oom Chanani, omdat het huis waar we in zouden gaan wonen nog gebouwd moest worden. Wij mochten nog aan niemand vertellen waarom we naar Jeruzalem waren gekomen, dat moest geheim blijven. Ondertussen ging mijn vader op onderzoek uit: hij vroeg aan allerlei mensen hoe het met de muren stond en wat er aan gedaan moest worden. En op de derde avond dat we er waren, toen het al donker was, ging mijn vader op z'n ezeltje de muren bekijken, samen met een paar vrienden. Het was soms zo'n puinhoop dat hij er niet eens op z'n ezeltje langs kon rijden. Nee, het zag er niet best uit voor Jeruzalem."

Waarom was het eigenlijk zo belangrijk, broeders en zusters, dat Jeruzalem werd herbouwd? Waarom zag Nehemia daarin voor zichzelf zo'n belangrijke taak? Wel, omdat Jeruzalem de stad van God was, de plaats die de Here voor zichzelf had uitgekozen. De plaats van de tempel. Het geestelijk centrum van het volk Israël. De plaats waar de Here zijn volk wilde ontmoeten. Je zou ook kunnen zeggen: de kerk. En de kerk was in het slop geraakt. De kerk liep leeg. Er was haast geen activiteit meer. Het volk kwam er niet meer om zijn God te ontmoeten en Hem te loven en te prijzen, tot Hem te bidden, voor Hem te zingen en Hem offers te brengen. Dat stond allemaal op een laag pitje. Er was lauwheid, slapheid, de mensen geloofden het wel. En Nehemia voelde dat hier niet alleen de naam van een volk op het spel stond, maar vooral ook de eer en de Naam van de God van dat volk. Hij voelde dat die lauwheid en slapheid en dat ingedut zijn en de boel de boel laten, dat dat haaks stond op wat je in zo'n geestelijk centrum, zo'n kerk mocht verwachten. De werkelijkheid vloekte met hoe het zou moeten zijn. En Nehemia wil daar wat aan doen. Hij ijvert voor de eer en glorie van God. Hij is geen fanaticus of activist, maar hij is wel heel betrokken op de zaak van God.

En kijk hoe Nehemia het aanpakt. Hij komt niet met veel bombarie en tamtam Jeruzalem binnen. Hij presenteert zich niet als de 'redder Israëls'. Hij komt niet met het idee 'zo, en nu zullen wij de boel eens eventjes…' Nee, de mensen merken niet eens dat hij aankomt. Stil en rustig neemt hij zijn intrek, en na drie dagen gaat hij ongemerkt, wanneer het donker is, met een paar kameraden de muur en de poorten inspecteren.
Waarom doet hij dat? Waarom laat hij niet direct bij aankomst z'n papieren van de koning zien, wil hij niet gelijk de touwtjes in handen hebben? Zou dat misschien zijn omdat hij wel doorheeft, dat de mensen hem op dit moment nog niet zullen geloven? Dat de lachers en de spotters de overhand zullen hebben? Mensen die niet kunnen geloven dat zulke zaken als herstel van de kerk nog mogelijk is? Nehemia gaat ook hier weer heel bewust, doelgericht en tactisch te werk. Hij beseft dat vertrouwen op God en weten dat Hij je leven leidt, niet betekent dat je wel wat kunt aanrotzooien. Maar dat dat juist verantwoord bezig zijn van je vraagt. En hij weet dat als hij nu z'n plannen zal presenteren hij de mensen niet achter zich zal krijgen. En daarom wacht hij tot het juiste moment. Hij wil eerst voor zichzelf ook helder hebben wat er moet gebeuren. Vandaar de stille inspectie. In het diepst geheim.

Nehemia gaat rond de muren en poorten. Hij neemt zelf in ogenschouw hoe de zaken er voor staan. Hij neemt alles in zich op en er rijpt een plan…

Nehemia laat zien dat God werkt door mensenhanden…

3. …in het motiveren

Als de tijd rijp is, als Nehemia concreet weet wat er moet gebeuren, als hij er opnieuw werk van heeft gemaakt en een beleidsplan klaar heeft, stapt hij naar de leiders van het volk. En hij daagt hen uit, op een goede en positieve manier. Hij leest hen niet de les, zo van 'en jullie moeten dit en dat, zus en zo'. Maar hij stelt zich naast hen op, net zoals hij deed toen hij ging bidden. Hij zegt: "Kijk nou toch eens naar de rampspoed waarin wij (!) verkeren, dat Jeruzalem verwoest is en zijn poorten met vuur verbrand zijn." Dat is de eerste stap: hij stelt zich niet hoog boven hen op, maar identificeert zich met het volk. En geeft een duidelijk beeld van het probleem. Zijn inspectietocht stelde hem in staat om het werk realistisch en nauwkeurig te omschrijven.
Het volgende wat hij doet is met een duidelijke doelstelling te komen, met een helder plan. Hij formuleert wat de bedoeling is en geeft er gelijk een motivering bij: "Kom, laten we de muur van Jeruzalem herbouwen, zodat we niet langer een voorwerp van smaad zijn." Nehemia zet z'n plannen uit. Zijn inspectietocht stelde hem in staat een realistisch plan te presenteren. En als u hoofdstuk 3 leest, zult u zien dat Nehemia inderdaad een kei van een organisator is die op perfecte manier de herbouw weet te organiseren met een fijnzinnig plan: iedereen, van 'hoog tot laag' werd ingezet, de meeste bouwers werken in de buurt van hun eigen huis en ieder neemt een stukje van de muur voor z'n rekening.
Nu zullen er vast wel mannen bij geweest zijn die het plan van Nehemia krankzinnig vonden, te gek voor woorden, onhaalbaar. En daarom wijst Nehemia als laatste op het feit dat hij zelf ervaren heeft dat God achter zijn plannen stond en hem tot nu toe bijzonder en wonderlijk gezegend heeft. Het is geen vaag zweverig verhaal, maar controleerbaar aan de hand van feiten: "toen ik hen meedeelde dat de hand van mijn God goed over mij geweest was en eveneens wat de koning tot mij gesproken had…" Hij kon de documenten laten zien!

Nehemia komt hier niet met schittering van woorden of wijsheid, maar hij laat wel zien dat het niet verkeerd is om je verstand te gebruiken als je anderen ergens toe wilt motiveren. Dat het niet tegen Gods wil ingaat om doelgericht en tactisch bezig te zijn. Om de gaven en mogelijkheden die je hebt gekregen bewust in te zetten. Daar is niks mis mee! Waarom zou je het niet zo mogen zien dat je juist op de plek die je zelf gekregen hebt, thuis, op het werk, in je gezin, in de kerk, in de maatschappij, het best op je plek bent, dat de Here daar op die plek een bedoeling met je heeft en dat je daarvoor ook je gaven kunt en mag gebruiken. Waarom zou zulk actief bezig zijn in 'kerk, staat en maatschappij' minder geestelijk zijn dan enkel het gebed ervoor? Als je maar niet wilt bouwen zonder gebed. Maar waarom dan wel bidden zonder bouwen?

Mag je plannen maken in je leven? Jazeker: biddend en onder het Deo Volente. Mag je als kerk dingen organiseren? Plannen maken? Nadenken over hoe je dingen het beste kunt aanpakken? Beleid uitzetten? Strategie bepalen? Doelstellingen formuleren? Ook dat. Want Nehemia laat zien dat er geen tegenstelling hoeft te bestaan tussen vertrouwen op God en de leiding van zijn Geest, en zelf verantwoordelijkheid te nemen en concreet aan het werk te gaan. Dat God juist door mensenhanden zijn werk op aarde wil verrichten. Zoals Nehemia dat samenvat in dat ene vers, in die ene belijdenis: "De God des hemels, Hij zal het ons doen lukken. En wij, zijn knechten, zullen ons gereedmaken en bouwen." Laat dat het uitgangspunt zijn van je eigen leven, en ook van de gemeenteopbouw in de kerk. Laat je daarom ook zelf gebruiken voor zijn werk op aarde. Door je gaven in te zetten. Je verantwoordelijkheid te nemen. Door biddend te werken en werkend te bidden!

Amen.


Gebed (Dankgebed)


Vader in de hemel,

We danken U dat U ons wilt inschakelen en gebruiken voor uw werk op aarde. Dat U ons niet als robotten hebt geschapen, maar als mondige en verantwoordelijke mensen. Dat U gaven en krachten wilt geven, inzicht en kundigheden om er achter te komen welke taak U ons geeft en vervolgens die taak ook uit te voeren. We danken U dat we idealen mogen hebben, dat we plannen mogen maken en ons daar ook op mogen verheugen.
Maar Here, geef dat we daarbij nooit vergeten dat U het bent die ons leven leidt. Dat ons leven in uw hand is. Leer ons altijd vragen naar uw wil. Geef dat we zo niet in eigen kracht willen werken en plannen maken, maar dat we biddend werken en werkend bidden.
Helpt U ons er achter te komen wat U met ons leven voor hebt, welke taak U wilt dat wij uitoefenen. Geef dat we ons leven net als Nehemia in vol vertrouwen op U en tegelijk onze eigen verantwoordelijkheid nemend, toewijden aan U.
Wij danken U Vader, voor geloof en bekering, voor de onderlinge zorg en betrokkenheid op elkaar. We danken U voor de fijne en goede dingen die we samen hebben en mogen meemaken. Voor geluk, vriendschap en liefde. We danken U voor gezondheid en kracht, voor herstel en genezing. We danken U voor werk, voor vakantie, voor een goede oude dag.
We bidden U of U voor ons wilt blijven zorgen, of U ons geloof wilt blijven geven en of U het juist steeds sterker wilt maken. We bidden U of U ons wilt helpen om als kind van U te leven en daar niet slap en lauw in te zijn. We bidden U of U ons wilt bewaren voor het kwade, voor de Boze die het gemunt heeft op ons leven. Of U ons wilt bewaren voor ongelukken en rampen. We bidden U of U ons sterk wilt maken en kracht wilt geven als er ernstige ziekte is bij familieleden of vrienden. Of U ons wilt bemoedigen als we in de put zitten. Of U ons wilt helpen op een goede manier met U en elkaar om te gaan. Here wees ons allen nabij.
We bidden U ook voor kinderen van U die vervolgd worden, die de gevangenis in moeten omdat ze in U geloven, of gemarteld en gedood worden daarom. We bidden U voor hen die getroffen zijn door rampen, omdat een vuilnisbelt instort, of omdat er vreselijke branden zijn, of omdat er oorlog, haat en nijd is. We bidden U voor de slachtoffers en nabestaanden van zinloos geweld in ons eigen land. Wat erg Vader dat mensen elkaar dit soort dingen aandoen. Here, wees nog genadig, spaar levens, help hulpverleners, geef vrede.
Vader, we danken U dat we mogen en kunnen danken en bidden. Dat U er bent en ons hoort. Here, verhoor ook ons gebed. Vergeef genadig de zonden die er waren, maakt U alles goed en heilzaam. We vragen het U in Christus Naam.

Amen.

Terug naar

Terug naar Preken die Spreken
border

http://prekendiespreken.nl/
Heeft U vragen of opmerkingen, mail naar