Jezus Christus neemt alleen wat de Vader Hem geeft

Thema: Jezus Christus neemt alleen wat de Vader Hem geeft
Tekst: Lucas 4: 1-13
Tekstgedeelte(n):

Genesis 3: 1-8
Genesis 4: 17-26
Lucas 4: 1-13

Door: Ds. L.W. de Graaff (predikant gereformeerde kerk vrijgem. Hattem)
Gehouden te: Groningen-West op 9 januari 2000

Aanwijzingen voor de Liturgie

  1. Votum en zegengroet
  2. Ps. 141: 1-2
  3. Gebed om zegen
  4. Lezen: Genesis 3: 1-8
  5. Ps. 6: 1-3
  6. Lezen: Genesis 4: 17-26
  7. Gez. 5: 1, 8-9
  8. Tekst: Lucas 4: 1-13
  9. Preek
  10. Belijdenis: Gez. 4
  11. Dankgebed en voorbede
  12. Collecte
  13. Ps. 91: 1, 4-6
  14. Zegen

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Nederland wordt de laatste tijd regelmatig opgeschrikt door bruut geweld op straat of in het openbaar vervoer. (Pas werden we opgeschrikt door het bericht dat … [ in te vullen door de preeklezer ]).
We herinneren ons ander geweld in diverse plaatsen van ons land.
Op zich is dit natuurlijk niet iets nieuws. Zinloos geweld is er altijd al wel geweest. Het is de laatste tijd wél heftig. Het past kennelijk ook binnen het patroon van 'lekker heftig leven', zoals dat heet. En menigeen schrikt momenteel van "de verachting voor anderen die kinderen tentoonspreiden en de grenzeloosheid in hun uitingen" (citaat Hans Boutellier in Trouw van 9 januari 1999).
En zo worden er regelmatig stille optochten gehouden met fakkels, worden bloemen neergelegd op de plaats van het onheil en de klokken geluid. En menigeen speurt naar de oorzaken van zinloos geweld. De één zegt dít, de ander dát.

En wat zeggen wij hiervan?
Ik kan de vraag beter anders formuleren: We willen deze vraag bezien bij het licht van Gods Woord.

We hebben met elkaar Genesis 4 gelezen. In dit hoofdstuk wordt heel duidelijk getoond hoe de zondeval diepe sporen in deze wereld is gaan trekken.
Kaïn slaat zijn broer Abel dood. En hij gaat zijn eigen weg. Weg van de HERE.
En dan zien we dat het onder zijn nakomelingen van kwaad tot erger gaat.
Op een gegeven moment stuiten we op een Lamech die brallend vertelt hoe hij zich wreekt. Als iemand hem maar áánraakt, kan het zijn dood betekenen. Als hij een jongen hem striemt, slaat hij die jongen dood. Hij is de grote Wreker. Meedogenloos pakt hij andere mensen aan. De duivel hoeft er geen moeite voor te doen om hem tot het uiterste te laten gaan.

Van mannen als Lamech hebben wij geen heil te verwachten. Net zomin als van al die anderen die zich niet verzetten tegen de verzoeking 'zichzelf centraal te plaatsen'. Ons heil hebben wij alleen maar te verwachten van Iemand die de verzoeking weerstaat. Iemand die niet in de wereld is gekomen om zich te laten dienen, maar om zelf te dienen. Niet om zelf rijk te worden maar anderen rijk te maken. Enzovoort.
En daarmee komen we terecht bij de tekst voor vanmorgen.

Op het eerste gezicht lijkt dit niet een gedeelte dat ons vandaag verder helpt in de problematiek van elke dag. Dat is dan gezichtsbedrog.
De redding voor deze wereld komt van Hem die de verzoeking heeft weerstaan eigenmachtig op te treden. Van Hem die niet uit is op eigen roem, rijkdom, macht en eer. Van Hem die het recht niet in eigen hand neemt.
Velen roepen om verandering van mentaliteit. Maar wie zal de mentaliteit kunnen veranderen? Is het niet Hij, die heeft geleerd om de andere wang toe te keren wanneer je wordt geslagen? Ook in dit opzicht is Jezus Christus het antwoord op de vragen van deze tijd. Hij alleen heeft het kwaad kunnen weerstaan en Hij roept ons op achter Hem aan te gaan. En maakt dat ook mogelijk. Waar de eerste Adam faalde, daar heeft Hij standgehouden. Het is een boodschap die deze wereld nodig heeft, een boodschap die wij bij vernieuwing serieus moeten nemen.

Thema en verdeling:

Jezus Christus neemt alleen wat de Vader Hem geeft

  1. Het moment van de verzoeking
  2. De tactiek van de verzoeker
  3. De weerstand van de verzocht


1. Het moment van de verzoeking

Het is een zeer bijzondere geschiedenis. Ik denk dat iedereen zo zijn vragen heeft bij het lezen van Lucas' verslag.
Hoe zag de duivel eruit? Heeft de Here Jezus echt op het dak van de tempel gestaan? Hebben andere mensen de satan samen met de Here gezien?
Op die vragen krijgen we geen antwoord. We krijgen in het algemeen al niet de indruk dat er ooggetuigen zijn geweest. Het moet uit de mond van de Here zelf zijn opgetekend.
Ik las dat sommige uitleggers daarom denken dat het niet echt is gebeurd. Ze menen dat het een verhaal is, dat de Here Jezus heeft verteld om zijn discipelen iets te leren. Op zichzelf genomen is dat niet onmogelijk. Toch is er in de bijbel geen enkele aanleiding om zo te denken. Was het een onderwijsverhaal geweest, dan zou dat ook uit de weergave van de evangelisten moeten blijken.
De bijbelschrijvers geven bijvoorbeeld heel duidelijk aan wanneer de Here Jezus een gelijkenis vertelt. Zowel Lucas als Matteüs en Marcus presenteren het als iets dat echt is gebeurd.
Deze geschiedenis doet eigenlijk denken aan wat er in Genesis 3 staat beschreven: de zondeval. Dan komt de duivel ook bij de mens. Ook dan heeft komt hij met halve waarheden. En we weten: dat zijn hele leugens.

In het voorgaande hoofdstuk lezen we over dat prachtige moment van de doop. We horen de Vader spreken, we zien de Geest neerdalen op de Zoon.
Jezus wordt 'de geliefde' genoemd.
Direct na dat prachtige moment wordt de Christus (=Gezalfde) de woestijn ingevoerd. Het is een schril contrast. Ik zou het zo willen zeggen: Hij wordt direct 'in het diepe gegooid'. Direct wordt Hij geconfronteerd met het geweld van de duivel. En het gebeurt niet per toeval. Matteüs zegt heel duidelijk dat Hij in de woestijn werd geleid 'om verzocht te worden'.

Tegelijk maken de evangelisten duidelijk dat het een tijd was van vasten. De Here at niets in de woestijn. Was er dan geen eten? Dat kun je niet zeggen. Johannes de Doper redde zich ook in de woestijn, ook al at hij dan heel sober. U mag dan ook concluderen dat de Here bewust heeft gevast in de woestijn. En wij weten uit de bijbel maar al te goed dat bidden en vasten bij elkaar horen. Het vasten is erop gericht om ruimte te maken voor het gebed. En wij weten dat de Here heel vaak heeft gebeden - juist voorafgaande aan belangrijke gebeurtenissen of krachtmetingen.

En zo is zijn verblijf in de woestijn tegelijk een tijd van voorbereiding. Een voorbereidingstijd die zelf tot een grote krachtmeting wordt. In de tijd dat Hij zich tot de Vader richt, zijn het niet de mensen die Hem aanpakken. Het is de satan in eigen persoon. Een verschrikking voor de Zoon van God die echt mens is geworden. Lucas heeft zijn afkomst als mens helemaal uitgeschreven in een geslachtsregister. Zijn goddelijke heerlijkheid heeft Hij afgelegd. En dus is Hij kwetsbaar als elk ander mens. Hij krijgt honger. Hij is verzwakt. En in zijn zwakheid komt de duivel in volle kracht op Hem af. In de voorbereiding op zijn taak wordt hij al tot op het uiterste op de proef gesteld.

Het is de apostel Paulus die in 1 Korintiërs 15 een vergelijking maakt tussen de eerste Adam en Jezus als de laatste Adam. Ook in de geschiedenis van de verzoeking in de woestijn dringt zich deze vergelijking sterk aan ons op. Ik weet niet hoe lang het bij Adam en Eva heeft geduurd voordat de satan kwam. We krijgen de indruk dat het gebeurde toen ook zij zich voorbereidden op hun taak als rentmeesters. Er was nog maar weinig tot ontwikkeling gebracht.
Adam en Eva zijn nog zo pril dat zich niet eens verbazen over een sprekende slang. Ze hebben de slang alleen maar leren kennen als het listigste van alle dieren. De satan maakt er handig gebruik van. En nog voordat zij goed en wel aan het werk zijn gegaan in deze wereld, ligt alles al in duigen.

De satan herhaalt zijn tactiek. Terwijl Jezus Christus zich biddend en vastend voorbereidt op zijn taak in deze wereld, komt hij daar weer aan. Om te proberen of ook Jezus kan worden verleid om het recht in eigen handen te nemen.
En de Here wordt prijsgegeven aan deze verzoeking. Een afgetobde mens als prooi voor de brullende leeuw die rondgaat om te verslinden. De satan wil dat deze wereld blijft in de hand van de meedogenloze wrekers. De satan wil dat het recht van de sterkste zondaar blijft gelden. Hij wil blijvend geweld op onze straten. Dus moet Jezus worden gebroken.

We kijken vervolgens naar die verzoekingen zelf.

2. De tactiek van de verzoeker

Welke tactiek heeft de satan gevolgd? Wanneer we de drie verzoekingen op een rij zetten, dan ontdekken we een structuur.
In de eerste plaats lijkt het erop dat die verzoeking wel meevalt. Zulke rare dingen zegt de duivel toch niet?! Ik bedoel maar: bij verzoekingen denken wij al gauw aan seks, drug en geweld...
De voorstellen van de satan klinken zeer redelijk en gematigd. Hij lijkt zelfs het goede met de Here voor te hebben. De Here Jezus heeft honger... Laat Hem dan van stenen brood maken...
En daarmee hebben we het eerste punt te pakken. De duivel kan mooi praten. Hij gebruikt halve waarheden als argumenten.
Dat deed hij bij Eva ook al. En dat is heel herkenbaar. Deze manier van redeneren gaat erin 'als koek'. We nemen het graag over. Welk mens probeert zichzelf niet te rechtvaardigen. Die man die een messteek toebrengt of een dodelijk schot heeft afgevuurd, zal ook zijn verhaal klaar hebben. En misschien klinkt het ook nog tamelijk redelijk. Er moet heel wat gebeuren wil een mens ronduit en royaal erkennen dat hij of zij fout zit...
Daar hebben we de verzoeking al.
We proberen onszelf eruit te redden, onszelf staande te houden. Om te overleven op een manier die ons het beste aanstaat. Het is deze tactiek die de duivel bij de Here Jezus toepast. Dat maakt de verzoekingen ook herkenbaar.

De Here heeft in de woestijn echt honger gekregen. Hij kan er echt niet meer tegen. Is het dan zo'n raar idee om van stenen brood te maken? En de duivel nodigt Hem dan ook uit: "Indien gij Gods Zoon zijt...."
Ja, waarom ook niet....Wat is hierop tegen?
Vervolgens staan ze samen op een hoogte. De duivel laat alle koninkrijken van de wereld zien. Dat is op zichzelf al een groot wonder. Het toont direct ook aan dat de duivel veel macht heeft. Niet voor niets wordt hij in de bijbel 'de overste van de wereld' genoemd. Het is geen grootspraak van de duivel.
En het was toch het doel van Jezus om Koning van de wereld te worden? Dat kan, zonder slag of stoot. Pak aan!
En tenslotte staan ze samen op het dak van de tempel. Als Hij wil, kan de Here Jezus naar beneden springen. De engelen zullen Hem toch op handen dragen?! Dat zou nog eens wat zijn! Daar zullen de mensen van opkijken wanneer Hij keurig op het tempelplein landt! Omgeven door engelen. Dat zal indruk maken en geloof werken! Toe maar!

Waartoe wil de satan de Here Jezus verleiden? Hij wil de Christus aanzetten om te pakken wat Hij pakken kan. Het brood ligt voor het rapen - zoveel als Hij hebben wil. Al de Koninkrijken van de aarde liggen binnen handbereik. Eén knieval is voldoende. Waarom zou Hij het niet doen? Hij kan indruk maken op de mensen in en rond de tempel. Waarom zou Hij niet?
Pak wat u pakken kunt. Doe het maar - het valt nog te verdedigen ook. En wanneer we het zo bezien, komt de verzoeking heel dicht bij onszelf.

Hoe gemakkelijk pakken we iets wat de Here ons niet heeft gegeven? Want dat is hier het punt. Dat laat de Here Jezus duidelijk merken in zijn antwoord. Hij wil niets hebben buiten de Vader om.
Dat is steevast zijn antwoord op het spreken van de duivel.
Daarom is deze geschiedenis zo leerzaam voor mensen die ook zo moeilijk geduldig kunnen zijn. Voor mensen die alles nu direct willen hebben. Ik herinner mij een song met de veelzeggende titel: 'I want it all, I want it now.'
Daarom is deze geschiedenis zo belangrijk ook voor ons, hier in de kerk.
Pakken wat je pakken kunt. Dat is een herkenbare mentaliteit. Niet wachten totdat het gegeven is. Dat gaat zo op het punt van de seksualiteit - pakken wat de HERE nog niet heeft gegeven. Dat kan zo gaan met geld verdienen: voor christelijke barmhartigheid is dan geen ruimte meer omdat al onze tijd opgaat in het vermeerderen van ons bezit. Jezelf op de voorgrond dringen en niet wachten tot je wordt gevraagd. Er direct op los slaan als je je zin niet direct krijgt. Sla thuis maar met de deuren wanneer de vader niet toegeeft. Flink hard slaan - dat helpt.

Pak wat je pakken kunt. Zo kan deze verzoeking mijns inzien ook worden omschreven.
Plaats jezelf centraal. Denk niet om een ander.

3. De weerstand van de verzochte

Het is zo bezien wel duidelijk wat hier op het spel staat. Stel dat de Here niet had gewacht op het moment dat de engelen kwamen om Hem te dienen (zoals Matteüs meldt). Stel dat Hij inderdaad van stenen brood had gemaakt. Stel dat Hij wel een knieval had gemaakt. Stel dat Hij wel van de tempel was gesprongen.
We moeten uiteraard oppassen met zulke veronderstellingen. Toch kan rustig worden gezegd dat het Hem wel goed was gekomen. Hij had kunnen eten, Hij had de koninkrijken ontvangen en was door de engelen naar de grond gedragen.
Dan had hij evenwel geen middelaar kunnen zijn. Dan was Hij Koning van de wereld geworden maar zonder u als onderdanen. Dan was Hij teruggekeerd in zijn heerlijkheid maar zonder u.

Dat bepaalt ook de spanning van deze geschiedenis. Het gaat in deze geschiedenis duidelijk om ons heil. En het maakt ons dankbaar wanneer we lezen dat Hij weerstand heeft geboden. Hij laat zich niet verleiden door halve waarheden en hele leugens. Hij blijft luisteren naar de Vader.
Eens heeft hij gezegd: "Mijn spijze is de wil te doen desgenen, die Mij gezonden heeft, en zijn werk te volbrengen." En dat heeft Hij direct in de woestijn al waar gemaakt. Hij heeft het recht niet in eigen hand genomen.

Wanneer we zo deze geschiedenis overdenken, merken we dat de Here hierin heel dicht bij ons komt. We zien Hem hier worstelen met verzoekingen die wij in ons leven ook maar al te goed kennen. Het is zo verleidelijk het recht in eigen hand te nemen en niet te rekenen met het recht dat God heeft op ons leven. Daarbij mag u ook niet vergeten dat de Here hier als mens van vlees en bloed wordt verzocht. En dat de schrijver van de brief aan de Hebreeën daarom over Hem schrijft als een hogepriester die kan meevoelen met onze zwakheden omdat Hij in alle dingen op gelijke wijze is verzocht geweest (Hebreeën 4).
Hij weet dus heel best hoe het in ons leven toegaat. Het is niet nodig iets voor Hem te verbergen. Hij kan meevoelen. Hij kan tegelijk meer: Hij kan ons ook de genade schenken voor de zonden die wij doen, voor het toegeven aan de verzoeking. Hij is het ook die ons door zijn Geest kan vernieuwen.

Daarmee kom ik weer terug bij het begin.
Hoe kan de mentaliteit van mensen worden veranderd?
In eigen kracht lukt het geen mens zichzelf te overwinnen. Dat kan alleen door het geloof. Door het aanvaarden en volgen van de Here Jezus. En dat antwoord heeft nog helemaal niet aan actualiteit ingeboet. Laten we ons niet schamen christenen te zijn. Laten we ons niet schamen als volgelingen van de Gezalfde door het leven te gaan. Dat is goed voor onszelf, maar ook voor de mensen om ons heen.

Amen.

Terug naar

Terug naar Preken die Spreken
border

http://prekendiespreken.nl/
Heeft U vragen of opmerkingen, mail naar